DiYOT & DOGRULTMA

Bu bölümde diyotlarla yarı iletkenlere ilk girişi yapmış olacağız. Yarı iletkenler P ve N tabakası olarak iki ayrı eklemden oluşur. N tipinde atomların son elektronlarında 1 fazla elektron vardır. Elektron verme eğilimindedir. Elektronlarda negatif yük olduðu için N tabakası denir. P tipinde de Atomların son elektron sayılarında eksiklik vardır . Yani pozitif kabul ettiğimiz oyuklar vardır.

 

Bir diyot ta N ve P tabakalarnın birleşiminden oluşur. Bilindiği gibi elektrik elektronların hareketidir. Yarı iletkende elektron hareketi olabilmesi için uygun ortam olması gereklidir. Yani doğru  yönde gerilim verilmesi gereklidir.

                                                    

Eğer doğru yönde elektrik verilirse yani P tabakasına  pozitif N tabakasına negatif . Zıt kutuplar bir birini çeker aynı kutuplar bir birini iter. N tabakasındaki elektronlar negatif kutup tarafından itilir ve pozitif kutup tarafından çekilir. eklemin arasındaki direnç bölgesi azalır ve elektronlar pozitif kabul ettiğimiz oyuklara atlamaya başlar. Ve elektrik hareketi başlar

                                                    

Eğer ters gerilim verilirse .N tabakasındaki elektronlar pozitif yük tarafından çekilir. Eklemin arasındaki direnç bölgesi büyür . Hiç bir elektron hareketi olmaz.

                                                   

Diyotun P tipi tabakasına anod N tipi tabakasına katod denir. şemada üçken şeklinde gösterilir. Gerçeğinde ise katod tarafı bir çizgi ile işaretlenmiştir.

Kısaca özeletlersek diyot elektriği tek yönde geçiren bir elemandır. Anoda + Katoda - verilince elektriği geçirir. Tersi olursa geçirmez. Bu özelliğinden dolayı en çok kullanım alanlarından biri doğrultmadır. Alternatif voltajı doğrultup Doğru akım elde etmede kullanırız. Örneğin Radyo teybinizde kullandığınız adaptörler.

 

                                                              

Yarim dalga dogrultma

Alternatif gerilim kaynağına bir diyot bağlanırsa. Sadece diyotun anoduna pozitif geldiği zaman elektrik geçer .Ters alternansta diyod açık anahtar gibi elektriği geçirmez. böylece çıkışta sadece tek alternansı görürüz. Tek alternansta geçirip diğerinde geçirmediği için buna yarım dalga doğrultma denir . Çıkıþ şekli biraz bozuktur.

                                                         

Çıkışa bir kondansatör eklersek kondansatör eksik alternansları tamamlar ve çıkıþ voltajı bir parça daha düzelir.

                                                      

Diotlar & ölcümleri

Yapisi

Diotlar bir yönde akim geçiren diger yönde akimi geçirmeyen devre elemanlaridir. Anot ve Katot uçlarina sahiptir. Her zaman Anoduna arti (+), Katoduna eksi (-) gerilim verildiginde iletime geçer, tersi durumda yalitkandir. Bu özelliginden dolayi AC gerilimi DC gerilime çevirmek için kondansatörler ile beraber kullanilan bir elemandir.

Diod'larin yapi malzemeleri Germanyum veya Silisyumdur. Silisyum diod'lar dogru yönde baglandigi taktirde 0.6 volt civarinda iletime geçerler geriye kalan gerilimi dogrudan üzerinden geçirir. Germanyum diod'lar ise 0.3-0.3 volt civarinda iletime geçer. Ac gerilimi DC gerilime çevirmek için silisyum diod kullanilir.

Ayrica voltaj ayarlamalarinda kullanilan zener diod'lar vardir ki bu diod'lar sabit bir voltaj degerinden fazlasini üzerinden geçirmez. Bu sekilde sabit ve kararli bir gerilime ihtiyaç duyan cihazlara gerekli gerilimi vermek amaciyla zener diod'lar ile regüle devreleri yapilir.

Diod'larin degerleri dogrudan üzerlerine yazilir. Zener diod'larda sabit voltaj degeri yazilirken diger diod'larda diod'un modeli yazilir. Mesela bir zener diod üzerinde 2v7 yaziyorsa bu 2.7V bir zener diod anlamina gelir. Diger diod'larda ise 1N4001, 1N4148 gibi diod'un modeli yazilir. Genellikle katot ucuna yakin tarafa bir çizgi konularak anot katot uçlarinin kolay bulunmasi saglanir.

 

Saglamlik Kontrolü :

Diod'lar iki amaçla ölçülür birincisi diodun saglam olup olmadigini anlamak için ikincisi ise uçlari belli olmayan diodun anot ve katot uçlarini tespit etmek için. Ölçü aletinin ohm metre konumunda kirmizi uç diodun bir ucuna siyah uç diger ucuna baglanir. Bu durumda eger ohm metre düsük direnç gösteriyorsa ölçü aletinin uçlari ters çevirilerek baglandiginda yüksek direnç göstermelidir. Eger bu sekilde bir ölçüm yaptiysaniz diod saglamdir ve düsük direnç okunan durumda kirmizi ucun bagli oldugu yer diodun anot ucudur. Eger her iki durumda da düsük direnç veya yüksek direnç okunuyorsa diod arizalidir.

Foto diotlar

Yapisi

Foto diodlar normal diodlar gibidir ancak iletken olma durumlarini isik siddetine göre azaltir veya arttirirlar. Normal diodlarin aksine devreye ters yönde baglanirlar.

Saglamlik Kontrolü :

Ohm metrenin X1 kademesinde siyah uç katoda, kirmizi uç anoda baglanir. Üzerine uygulanan isigin siddeti arttikça düsük direnç, isigin siddeti azaldikça yüksek direnç gösteriyorsa foto diyot saglamdir.