Transistör & Ölcümleri
Yapisi:
Transistörler PNP ve
NPN olmak üzere iki çesittir. Emiter, Kollektör ve Beyz olmak üzere
3 adet baglanti ucu vardir. En çok kullanilan yari iletken devre
elemanidir ve devrelerde bir anahtar görevi görür. PNP
transistörlerde kollektör eksi (-), Emiter arti (+) ve beyz ucuda
emitere göre eksi (-), kollektöre göre arti (+) polarize alir. NPN
tipinde ise durum tam tersidir.
Transistörler
birbirlerini tetikleyecek sekilde baglandiginda akim kazanci elde
edebilen devre elemanlaridir.
Yukaridaki sekiller
PNP ve NPN tipi transistörlerin devre semalarinda kullanilan
sembollerini göstermektedir.
Yukaridaki sekilde
ise basit bir transistör devre semasi görülmektedir. Bu devrede
anahtar kapatildiginda transistörün beyz ucu dogru polarize
alacagindan transistör iletime geçecek ve emiter-kollektör arasi
kisa devre olarak üzerinden akim geçmesini saglayacaktir. Böylece
transistörün tetiklenmesi ile devredeki lamba yanmis olacaktir.
Anahtar açildiginda transistörde yalitima geçecek ve lamba
sönecektir.
Saglamlik kontrolü
Ohm metrenin X1
konumunda veya yüksek güçlü transistör test ediliyorsa X1K konumunda
siyah uç transistörün beyz ucuna kirmizi uç ise ilk önce emiter
ucuna daha sonrada kollektör ucuna baglandiginda düsük direnç
gösteriyor ve kirmizi uç beyz ucuna siyah uç ise önce kollektöre
sonrada emitere baglandiginda yüksek direnç gösteriyorsa ayrica
emiter-kollektör arasi ölçü aletinin her iki yönünde de yüksek
direnç gösteriyorsa transistör saglamdir ve PNP tipidir.
Siyah uç
transistörün beyz ucuna kirmizi uç ise ilk önce emiter ucuna daha
sonrada kollektör ucuna baglandiginda yüksek direnç gösteriyor ve
kirmizi uç beyz ucuna siyah uç ise önce kollektöre sonrada emitere
baglandiginda düsük direnç gösteriyorsa ayrica emiter-kollektör
arasi ölçü aletinin her iki yönünde de yüksek direnç gösteriyorsa
transistör saglamdir ve NPN tipidir.
Foto transistörler
Yapisi
Normal
transistörlerden tek farki base ucundan yapilan tetiklemenin isik
siddeti ile yapilmasidir. Yine normal transistörler gibi bir base
ucu vardir ve istenirse bu uç kullanilarak da tetiklenebilir.
Devreye normal bir transistör gibi baglanir ancak normal sartlarda
base ucu kullanilmaz. Tetikleme islemi, üzerindeki mercege isik
uygulanarak yapilir. Uygulanan isigin siddetine göre
Emiter-Kollektör arasi iç direnç degisir ve yükün akimi kontrol
edilebilir. Isik siddeti arttikça Emiter-Kollektör arasi iç direnç
düser. Foto transistörler kizil ötesi (Infra Red) isinlara daha
hassas oldugu için genellikle isik kaynagi olarak kizil ötesi (Infra
Red) led'ler ile birlikte kullanilir.
Diger tüm
özellikleri ve saglamlik kontrolü normal transistörlerde oldugu
gibidir. |